Signalement - ´Gott loben, das ist unser Amt´

Column voor het tijdschrift ´Muziek & Liturgie´, maart 2025.

´Alles wat adem heeft, love de HEERE´, stond op mijn geboortekaartje. Toen ik dit enkele jaren geleden ontdekte raakte het mij. Als kerkmusicus van het Kirchengemeindeverband Brüggen-Niederkrüchten in bisdom Aken mag ik deze tekst dagelijks leven. Ik ervaar het als een groot geschenk dat roeping en beroep samenvallen.

Dankzij een vriend die in Duitsland als kerkmusicus werkt, kwam ik in aanraking met de mogelijkheden voor kerkmusici over de grens. Nadat ik gestopt was met de predikantsmaster aan de Protestantse Theologische Universiteit, was de weg vrij voor de muziek. Tot mijn verrassing zag mijn vrouw het Duitsland-avontuur wel zitten, en in een paar maanden tijd waren we verhuisd en al. Hoewel veel nieuw was - de taal, de mensen, het wonen, het werk - bleek het een goede stap te zijn geweest. We hebben geen moment spijt gehad.

Het is hier -in positieve zin- vanzelfsprekend dat je als kerkmusicus professional bent. Mooie aanstellingen zijn er genoeg. Het is hard werken (veel avonden, zon- en feestdagen), het is heel veelzijdig (kerkdiensten, koren, concerten, en soms het leiden van een orkest), en er is veel vrijheid in de invulling van je functie. Bovendien is het prachtig om gewoon te kunnen doen waarvoor je jaren hebt gestudeerd, musiceren!

De liturgievieringen zie ik als de kern van mijn werk. Ik leef van zondag naar zondag. Ook doordeweeks vier ik de liturgie mee. Vrijwel elke dag speel ik één of meer diensten. Hoogfeesten, ‘gewone’ feesten, heiligendagen, bedevaarten, vastentijden; het kerkelijk jaar bepaalt mijn levensritme én agenda. Elke liturgische tijd is anders en voor alles is er een tijd. De veertigdagentijd bijvoorbeeld is heel anders dan de paastijd. Als musicus heb ik de schone taak om dit hoorbaar te maken. 

Vorig jaar heb ik zo het gebruik van het Ohrenfasten (vasten met de oren) ingevoerd in de parochiekerken waar dat nog niet gangbaar was. In de vastentijd zwijgt het orgel nu voor en na de vieringen. Tijdens de vieringen klinkt het orgel ingetogener (ik laat het gebruik van de tongwerken bijvoorbeeld achterwege) en ik gebruik het instrument vrijwel uitsluitend voor de begeleiding van de zang. Tijdens de communie speel ik wel, want ook in het vasten geldt de menselijke maat. Niet het vele is goed, maar het goede is veel. Juist voor de vastentijd is er zo veel prachtige en passende orgelliteratuur dat ik het te ver vond gaan om die helemaal te negeren. Het vasten is natuurlijk ook nooit een doel op zich. Het is een middel om de weg vrij te maken voor de Godsontmoeting.

Het bewust inzetten van muziek, of het bewust níet inzetten van muziek, verrijkt de liturgie. In het Ohrenfasten ervaar ik dat de liturgie ook met minder muziek voluit eredienst blijft. Het vasten van muziek versterkt zelfs de liturgische beleving van de veertigdagentijd. Kerkmuziek is voor mij zo altijd dienstbaar aan de liturgie, de liturgie is het hoogste, niet de muziek.´Gott loben, das ist unser Amt´, zingt een Duits gezang. Zo musiceren zie ik als mijn missie, in de veertigdagentijd, in de vijftig dagen tellende paastijd, en alle dagen!

Floris van Gils (*1996), is musicus en theoloog en werkt als voltijds kerkmusicus voor het Kirchengemeindeverband Brüggen-Niederkrüchten in bisdom Aken, in de grensstreek tussen Roermond en Venlo.